تعدادی از کارمندان فعلی شرکت الکترونیک آرتز، دیدگاههای خود را درباره تاثیرات واگذاری عظیم ۵۵ میلیارد دلاری این ناشر بزرگ بازیهای ویدیویی، روی سازندگان مجموعههای محبوب آن به اشتراک گذاشتهاند.
سال گذشته، شرکت EA تلاش کرد تا به کارمندان خود اطمینان دهد که واگذاری و خصوصیسازی اخیر این شرکت تغییری در فرهنگ سازمانی آن ایجاد نخواهد کرد. این واگذاری به دست کنسرسیومی از سرمایهگذاران انجام شد که هدایت آن بر عهده صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی (PIF) بود و نام جرد کوشنر (داماد دونالد ترامپ) نیز در میان آنها به چشم میخورد.
این تضمینها در حالی به کارمندان داده شد که حدود دو سال پیش از آن، محمد بن سلمان (ولیعهد عربستان سعودی و رئیس صندوق PIF) در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز اعلام کرده بود که هیچ ابایی از این موضوع ندارد که صندوق سرمایهگذاریاش برای پیشبرد اهداف ژئوپلیتیک و سیاسی این پادشاهی در حاشیه خلیج فارس استفاده شود.
هنگامی که از او پرسیده شد آیا صندوق PIF با هدف تطهیر ورزشی مبالغ هنگفتی را در ورزشهای برجستهای مانند گلف (از طریق راهاندازی مسابقات LIV Golf) و فوتبال (از طریق خرید باشگاه نیوکاسل یونایتد در لیگ برتر انگلیس) سرمایهگذاری کرده است یا خیر، بن سلمان پاسخی کاملا صریح داد.
بن سلمان در آن مصاحبه گفت:
اگر تطهیر ورزشی قرار است تولید ناخالص داخلی (GDP) من را یک درصد افزایش دهد، پس ما به تطهیر ورزشی ادامه خواهیم داد. من به این اصطلاح اهمیتی نمیدهم. من از طریق ورزش به رشد یک درصدی در تولید ناخالص داخلی رسیدهام و هدفم رسیدن به ۱.۵ درصد دیگر است.
از آن زمان تاکنون، صندوق PIF سرمایهگذاریهای خود در گلف را کاهش داده، اما همچنان کنترل باشگاه نیوکاسل یونایتد را در دست دارد. دولت سعودی همچنین به شکلی تاریخی و بیسابقه وارد صنعت بازیهای ویدیویی شده است. آنها با قراردادی ۵۵ میلیارد دلاری شرکت EA را از خصوصیسازی کردند و در عین حال با استفاده از صندوق PIF و دیگر بازوهای سرمایهگذاری خود مانند موسسه MISK و Savvy Games Group، سهام شرکتهای بزرگ بازیسازی مثل SNK، Scopely، Capcom و Take-Two Interactive را خریداری کرده یا مالکیت کامل آنها را به دست آوردهاند.
با این اوصاف، شاید اکنون باید سوال متفاوتی بپرسیم: آیا ما وارد دوران تطهیر پیکسلی (استفاده از بازیهای ویدیویی برای تطهیر چهره سیاسی) شدهایم؟ دورانی که در آن رهبران سعودی تلاش خواهند کرد تا با استفاده از هنر بازیسازی، برنامههای سیاسی خود را پیش برده و افکار عمومی را از اتهامات گسترده مربوط به نقض حقوق بشر و سرکوب، از جمله اتهام دخالت شخص بن سلمان در قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار واشنگتن پست، منحرف کنند؟
مدیران EA پیشتر پاسخ دادهاند: خیر؛ اما برخی از کارمندان این شرکت هنوز قانع نشدهاند.
پروژههایی که با خواستههای دولت سعودی همسو نباشند، تایید نخواهند شد
تعدادی از کارمندان فعلی EA در ایالات متحده و کانادا، که به دلیل ترس از اقدامات تلافیجویانه خواستند نامشان فاش نشود، ابراز نگرانی عمیقی کردهاند. آنها معتقدند که عربستان سعودی به این ناشر آمریکایی به چشم ابزاری برای تطهیر و شستشوی فرهنگی خود در رسانههای غربی نگاه میکند.
یکی از منابع آگاه در این باره گفت:
با وجود بازیهایی مانند FC، Madden و Battlefield، این استودیو دسترسی و نفوذ عظیمی در سطح جهانی دارد. در جلسات عمومی شرکت به ما اطمینان داده شده که این خرید، تاثیر منفی روی فرهنگ شرکت نخواهد گذاشت؛ اما این حرف بر این فرض استوار است که فرهنگ فعلی شرکت EA از همان ابتدا فرهنگی اخلاقمدار و با حسن نیت بوده باشد.
شخص دیگری این واگذاری را راهی برای عربستان سعودی توصیف کرد تا با مصادره کردن یک فرهنگ سازمانی تثبیتشده و نسبتا مترقی، افکار عمومی را از سابقه قهقرایی و پسرونده خود در زمینه حقوق بشر منحرف کند.
تمام افرادی که رسانه Game Developer با آنها صحبت کرده، گفتند مدیریت ارشد EA قاطعانه تاکید دارد که این معامله بر روند خلاقانه و عملیاتی شرکت تاثیری نخواهد گذاشت؛ اما برخی از کارمندان به سختی میتوانند حقیقت را در این کلمات پیدا کنند. یک منبع آگاه گفت که پس از نهایی شدن این قرارداد، بسیاری از کارمندان در وضعیتی از بدبینی و تردید رها شدهاند؛ این ناامیدی حتی در باثباتترین استودیوهای زیرمجموعه این ناشر، مانند استودیوی Maxis، سازنده بازی محبوب The Sims نیز دیده میشود.
در عرصه عمومی، استودیوی Maxis اعلام کرده است که تعهدش به ارزشهایی مانند پذیرش تنوع، حق انتخاب، خلاقیت، جامعه کاربری و بازی متزلزل نشده و تا سال ۲۰۲۶ و پس از آن نیز پابرجا خواهد بود. این بیانیه در ژانویه امسال، یعنی پس از اعلام رسمی خبر این واگذاری منتشر شد.
با این وجود، باور برخی از کارمندان این است که اکنون تعدیل نیرو و اخراج اجتنابناپذیر است و احتمال دارد پروژههای خاصی برای جلب رضایت ناظران جدید و سعودی شرکت، لغو یا نادیده گرفته شوند. آنها هیچ امیدی ندارند که مدیریت EA درباره دلایل این تصمیمات شفافسازی کند؛ بهویژه اکنون که شرکت خصوصی شده و دیگر موظف به پاسخگویی به سهامداران خرد در بازار بورس نیست.
یکی از منابع در این باره گفت:
ولیعهد عربستان قرار نیست در یکی از جلسات عمومی شرکت حاضر شود و بگوید ما دیگر این کارها را انجام نمیدهیم؛ بلکه در عوض، پروژهها به سادگی تایید و امضا نخواهند شد. چرا که یا به طور آشکار با خواستههای دولت سعودی همسو نیستند، یا بهطور ضمنی مدیران EA با خود فکر میکنند: بهتر است سعی کنیم پروژههایی مطابق میل مالکانمان بسازیم، چون اگر چیز دیگری پیشنهاد دهیم، ممکن است دولت آن را نپسندد یا تایید نکند.
این شخص ادعا کرد بهترین سناریوی ممکن این است که مالکان جدید، EA را به حال خود رها کنند تا مستقل عمل کند.
با این حال، حتی در چنین شرایط ایدهآلی نیز، افرادی که با Game Developer صحبت کردند توضیح دادند که هضم این موضوع که تحت مالکیت رژیمی باشند که به سرکوب مردم خود، اغلب با استفاده از نیروی قهریه و کشنده، متهم است، بسیار دشوار است.
یکی دیگر از منابع توضیح داد:
قطعا سخت است که نسبت به خریده شدن توسط رژیمی که با جامعه مترقی در تضاد کامل است، احساس خوبی داشته باشیم. بنابراین، این اتفاق برای هر کسی که این معامله را از نظر اخلاقی ناپسند میداند، بسیار آسیبزا است. اصلا حس خوبی نیست.
شخص دیگری گفت با علم به اینکه اکنون تحت مالکیتی کار میکند که دوستان و خانوادهاش را به دلیل تفاوتهایشان به عنوان انسانهایی غیرطبیعی میبیند، احساس کثیفی میکند.
او افزود:
اگر فرهنگ EA ذرهای شرافت و ستونفقرات اخلاقی داشت، هرگز با شاهزادهای که از گرایشها و قومیتهای بسیاری از کارمندان فعلی این شرکت بیزار است، وارد معامله و همبستری تجاری نمیشد. از طرفی پای شخصی مثل جرد کوشنر نیز در این معجون تجاری تهوعآور در میان است که فقط نمک به زخم ما میپاشد. من فقط از فکر کردن به این موضوع احساس چندش میکنم، اما جای دیگری برای رفتن وجود ندارد. دوست دارم از اینجا بروم، اما کار نیست و من هم باید صورتحسابها و هزینههای زندگیام را بپردازم.
شکاف روزافزون میان مدیران ارشد و کارمندان
با توجه به پسلرزههای احتمالی ناشی از این واگذاری، شاید تصور کنید EA رسیدگی به نگرانیهای کارمندان را در اولویت اصلی خود قرار داده است؛ به ویژه از این جهت که شرکت برای برآورده کردن خواستههای مالکان جدید و انجام تعهدات مالی خود، به همین کارمندان برای ساخت بازی نیاز دارد. اما طبق گفتههای مصاحبهشوندگان، واقعیت چنین نبوده است. یکی از منابع گفت مدیریت جلسات پرسش و پاسخ کوتاهی را در جریان گردهماییهای داخلی برای رفع ترسها برگزار کرده، اما پاسخهای داده شده به سوالات عمدتا قانعکننده نبودهاند.
یکی از کارمندان گفت:
نگرانیهای زیادی درباره اتفاقات پس از این واگذاری وجود دارد و پاسخها بیشتر فقط اطمینانبخشیهای مبهم هستند. این کارها برای فرونشاندن ترس کارمندان از امنیت شغلی یا میزان نفوذ مالکان سعودی در روند خلاقانه بازیها کافی نبوده است. اگر بخواهم کنایهای بزنم، ارتباطات داخلی مدیران و صحبتهایشان درباره آینده ما، دقیقا مانند سالادی است که فقط سس آن عوض شده اما محتویاتش همان حرفهای تکراری است. آنها فقط تظاهر به پاسخ دادن میکنند، بدون اینکه واقعا پاسخی بدهند.
منابع متعددی به Game Developer گفتند که در جریان یک جلسه عمومی در پاییز ۲۰۲۵ (مدت کوتاهی پس از مطرح شدن بحث خصوصیسازی)، بسیاری از کارمندان شروع به پرسیدن سوالاتی درباره تاثیر این معامله بر فرهنگ داخلی و امنیت شغلی خود کردند. به گفته دو منبع آگاه، پس از پایان این جلسه، مدیران یکی از بخشهای EA فراموش کردند میکروفونهای خود را خاموش کنند؛ در نتیجه، وقتی یکی از آنها در پایان جلسه زیر لب کلمه بچهکوچولوها را زمزمه کرد، همه کارمندان آن را شنیدند.
اگرچه منابع Game Developer نظرات متفاوتی در این باره داشتند که آیا این کنایه مستقیما به کارمندان نگران زده شده یا صرفا یک اظهارنظر تصادفی بوده که بد برداشت شده است، اما مشخص است که شکاف و فاصله واضحی میان طبقه مدیران و کارمندان عادی در EA وجود دارد. دو منبع دیگر نیز به یاد آوردند که در یک جلسه عمومی دیگر، یکی از مدیران اجرایی به شوخی گفت که باید یک اسب پونی دیگر برای فرزندش بخرد، زیرا طبق تقویم قمری چینی، امسال سال اسب است. یکی از افراد احساس کرد که این حرف صرفا یک شوخی بوده، اما همچنان نشاندهنده فاصله عظیم میان سطح زندگی مدیران و کارمندان است.
یکی از کارمندان در این باره گفت:
برخی از ما در تامین هزینههای اولیه زندگی مشکل داریم. برخی از ما شغلمان را از دست دادیم و هیچ امیدی برای پیدا کردن کار جدید نداریم. شرط میبندم بیشتر ما حتی یک اسب پونی هم نداریم!
در واکنش به همین اتفاق، منبع دیگری گفت اینکه یک مدیر ارشد احساس راحتی میکند تا چنین شوخیای انجام دهد، نشان میدهد این افراد چقدر با واقعیت زندگی یک کارمند معمولی بیگانه و از آن دور هستند. این موضوع واقعا آزاردهنده است.
اگرچه کسانی که لب به سخن گشودند در ابراز انزجار از این قرارداد همنظر بودند، اما توضیح دادند کارمندانی که دارای سهامهای واگذارشده در EA هستند، در نتیجه این خرید سود هنگفتی به دست خواهند آورد. به گفته یکی از منابع، این موضوع شاید برخی از نگرانیهای فوری را کاهش داده یا توجهات را از آن منحرف کرده باشد.
او توضیح داد:
قیمت سهام در اوج بسیار جذابی قفل شده است و همه کسانی که سهام دارند، چشمانتظار یک پول بادآورده و بزرگ هستند. این برای آن افراد عالی است، اما بسیاری از کارمندان، نیروهای تماموقت موقت هستند و هرگز سهامی دریافت نکردهاند. بنابراین در حالی که پرداخت این مبالغ کلان به عدهای فوقالعاده است، اما شامل حال همه نمیشود.
او افزود:
علاوه بر این، ساختار پاداشهای آینده هنوز بسیار مبهم است. بنابراین هیچکس در حال جشن گرفتن برای این اتفاق نیست، بلکه همه میپرسند چقدر گیر من میآید؟ و من نمیتوانم آنها را سرزنش کنم. در این مقطع، تنها کاری که میتوانید انجام دهید این است که امروز پولتان را بگیرید و بروید، چون احتمالا فردا بیکار خواهید شد.
شخص دیگری گفت که مدیریت EA پرداخت پول سهام را مانند طعمهای جلوی کارمندان گرفته تا آنها را متقاعد کند که این قرارداد به نفعشان است. اما در حالی که ممکن است برخی از این پول بهرهمند شوند، این واقعیت که معامله با چنین ارزشگذاری بالاییو با پشتوانه یک بسته تامین مالی بدهی ۲۰ میلیارد دلاری از بانک جیپی مورگان چیس انجام شده است، بسیاری را متقاعد کرده که اکنون اخراجها و حتی احتمالا فروش بخشهایی از داراییهای شرکت کاملا اجتنابناپذیر است.
شرکت EA این دیدگاه را رد کرده است. این شرکت در بخش پاسخ به سوالات متداول کارمندان که در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شد، اعلام کرد که در موقعیت مالی قدرتمندی قرار دارد و ادعا کرد که پذیرش این بدهی، تاثیری بر توانایی شرکت برای سرمایهگذاری و رشد نخواهد گذاشت. در این متن آمده است:
با تولید جریان نقدینگی قدرتمند، ما حتی با وجود این بدهی جدید، به عنوان یک شرکت خصوصی به دنبال فرصتهای رشد ارگانیک و غیرارگانیک خواهیم بود. کنسرسیوم خریداران نیز انتظار دارد در کسبوکار ما سرمایهگذاری کند و به ما این امکان را بدهد که نوآوری را سرعت بخشیده و فرصتهای جدید رشد را باز کنیم.
سخت است تصور کنیم تیمها و بازیهای ضعیف منحل یا فروخته نشوند
همچنین EA تاکید کرده است که در نتیجه این واگذاری، هیچ اخراج فوری و مستقیمی در کار نخواهد بود. این موضع نیز در همان متن سوالات متداول سال گذشته بیان شد، اما باید دید این ناشر تا کجا حاضر است تعریف این صفت متزلزل را کش بدهد. منابع ما انتظار دارند که دیر یا زود پاسخ این سوال را متوجه شوند.
یکی از کارمندان گفت:
با توجه به وضعیت کلی صنعت بازی و همچنین شرایط داخلی EA، همه تصور میکنند که دائما تحت خطر اخراج قرار دارند. نوعی بدبینی نیز وجود دارد که انتظار داریم این اخراجها دیگر به صورت دستهجمعی و ناگهانی انجام نشوند، بلکه به صورت موجهایی از اخراجهای کوچک صورت گیرند تا شرکت مجبور نشود هشدارهای قانون WARN را صادر کند.
بر اساس قانون فدرال اطلاعرسانی تعدیل و بازآموزی کارگران (WARN Act) در ایالات متحده، کارفرمایان موظفند پیش از انجام اخراجهایی که شامل تعداد یا درصد مشخصی از کارگران میشود، اخطاریه کتبی زودهنگامی را که برای عموم قابلدسترس است، صادر کنند. اکنون ترس کارمندان این است که EA برای فرار از افشای عمومی اطلاعات، برخی تیمها را با اخراجهای خرد و تدریجی از بین ببرد.
تمامی افرادی که در این گزارش صحبت کردند، نگرانند که در شرکت EA که حالا زیر بار بدهی رفته، تعدیل نیرو یک نتیجهگیری قطعی و گریزناپذیر باشد. آنها احساس میکنند تنها مسئله این است که چه کسانی اجازه خواهند داشت شغل خود را حفظ کنند، کدام بازیها ضروری تلقی میشوند و کدام استودیوها ممکن است با فروخته شدن به شرکتی دیگر، شانس ضعیفی برای بقا پیدا کنند.
یکی از افراد گفت:
سخت است تصور کنیم تیمها یا بازیهایی که عملکرد ضعیفی دارند، منحل یا فروخته نشوند. تاریخچه خریدهای استقراضی (خریدهایی که با پول وام گرفتهشده انجام میشود) نشان میدهد که این دقیقا روش کار است؛ مهم نیست مدیران ما چقدر اصرار داشته باشند که شرایط این بار فرق میکند. من هیچ اطلاعات مخفیانهای از داخل شرکت ندارم، برای اینکه بفهمیم اوضاع چگونه پیش میرود اصلا به چنین اطلاعاتی نیاز نداریم، تنها چیزی که ناشناخته و ترسناک است این است که با چه سرعتی و تا چه عمقی قرار است بودجهها قطع شوند تا این بدهیها پرداخت شود. هر سالی که جریان نقدینگی EA به جای افزایش، کاهش یابد، برای کارمندان سال بدی خواهد بود.
فضای حاکم بر شرکت به شدت ناامیدکننده است، اما یکی از منابع ادعا کرد دورانی وجود داشت که به نظر میرسید رهبران EA واقعا به کارمندان خود اهمیت میدادند؛ روزهای آرامی که به نظر میرسد اکنون تنها به خاطرهها پیوستهاند. او توضیح داد:
زمانی بود که مدیران ارشد بیشتر با ما تعامل داشتند و پاسخهای صادقانهتری درباره وضعیت شرکت میدادند؛ در آن زمان واقعا احساس میکردیم که آنها به ما اهمیت میدهند. اما آن روزها مربوط به سالها پیش است. اکنون بیشتر صحبتهایشان، مزخرفات تکراری و خستهکننده سازمانی است.
رسانه Game Developer برای دریافت توضیحات با شرکت EA تماس گرفت، اما این شرکت از هرگونه اظهارنظر در این باره خودداری کرد.