سونی اخیرا اعلام کرده است که در ژانویه ۲۰۲۸ به پشتیبانی از دیسکهای فیزیکی بازیهای پلی استیشن پایان خواهد داد.
اگرچه این شرکت همچنان میلیونها دیسک در سراسر جهان میفروشد، اما سهم فروش بازیهای دیجیتال رو به افزایش است و در مقابل، فروش نسخههای فیزیکی روند نزولی طی میکند. سونی همین تغییر رویه کاربران را دلیل اصلی حرکت خود به سمت آیندهای تمامدیجیتال عنوان کرده است. با این حال، ریس الیوت، تحلیلگر موسسه Alinea Analytics، با بررسی این موضوع معتقد است که داستان ابعاد پنهان دیگری نیز دارد و این تصمیم لزوما به نفع مصرفکنندگان نیست.
الیوت در این رابطه نوشت:
این اقدام کاملا در راستای کنترل بیشتر بازار است.
او خاطرنشان کرد که دیسکهای فیزیکی برای شرکتی مانند سونی، تنها تا لحظه فروش اولیه ارزش مالی دارند؛ چرا که اجاره دادن یا فروش مجدد همان دیسک، هیچ پول اضافهای به جیب سونی واریز نمیکند.
او افزود:
هر بار فروش مجدد یا اجاره بازی، ارزشی است که به جای پلتفرم اصلی (سونی)، به سمت بازیکنان و خردهفروشان سرازیر میشود. با حذف دیسکها، این روند متوقف شده و کاربر یا مجبور به خرید یک نسخه دیجیتال جدید با قیمت کامل میشود و یا اصلا خریدی انجام نمیدهد؛ که بدیهی است هر دو حالت برای سونی بسیار مطلوبتر از رونق بازار بازیهای دست دوم است.
الیوت در ادامه توضیح داد که قیمتگذاری در بازار خردهفروشی فیزیکی انعطافپذیر بوده و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود. این شرایط محیطی را فراهم میکند که در آن، بازیهای کارکرده معمولا با قیمتی بسیار کمتر از آنچه سونی در فروشگاه دیجیتال خود تعیین کرده، به فروش میرسند. به گفته او، با حذف دیسکها، گیمرهایی که برای خرید یک بازی مردد هستند، دیگر نمیتوانند صبر کنند تا نسخه دست دوم آن را با قیمت کمتر بخرند.
او تاکید کرد:
این حرکت پلی استیشن تماما با هدف سودآوری و کنترل بیشتر انجام شده است و بهای آن را حق انتخاب مصرفکننده میپردازد.
با وجود جنبههای منفی، الیوت معتقد است که فاصله گرفتن از دیسکهای فیزیکی میتواند به نفع توسعهدهندگان بازی تمام شود. در حال حاضر، استودیوها باید نسخههای تاییدشده و نهایی بازی خود را حدود سه ماه پیش از عرضه رسمی، برای دریافت گواهینامههای لازم ارسال کنند.
او در این خصوص میگوید:
روی کاغذ، این بدان معناست که یک نسخه کامل و آماده از بازی باید یک فصل (سه ماه) پیش از آنکه کسی آن را تجربه کند، آماده باشد. اما در واقعیت، توسعهدهندگانی که تحت فشار شدید قرار دارند، یک نسخه ناتمام و سرهمبندیشده را صرفا برای عبور از مراحل تاییدیه و دریافت مهر تایید آماده میکنند و سپس، بازی اصلی را از طریق انتشار یک بهروزرسانی اجباری در روز اول به دست مشتریان میرسانند.
او افزود:
آمادهسازی چنین نسخههایی، تمرکز تیم سازنده را از توسعه هسته اصلی بازی دور کرده و معطوف به کارهایی میکند که در حالت عادی باید پس از تکمیل مراحل توسعه انجام شوند. پولیش نهایی میتواند تفاوت میان یک عرضه بینقص و یک عرضه فاجعهبار را رقم بزند. بنابراین، با انتشار تمامدیجیتال، از نظر فنی میتوان بیلد نهایی را در زمان بسیار نزدیکتری به روز عرضه آماده کرد.
برای استودیوهایی که دائما با محدودیت زمان و فشار کاری مواجهاند، این انعطافپذیری اهمیت بسیار بالایی دارد و این شاید تنها نقطه روشن این تصمیم باشد.
الیوت همچنین پیشبینی کرد که اگر شرکتهای دیگر نیز از سیاست تمامدیجیتال سونی پیروی کنند، روزگار برای خردهفروشیهای فیزیکی بسیار سختتر خواهد شد. به عنوان مثال، بازی بهشدت مورد انتظار GTA 6 از شرکت راکستار گیمز در فروشگاههای فیزیکی نیز به فروش میرسد، اما بازیکنان در داخل جعبه بازی تنها یک کد دیجیتال دریافت میکنند و خبری از دیسک فیزیکی نیست.
او تصریح کرد:
ارائه کد درون جعبه، هیچکدام از مزایایی که خرید نسخه فیزیکی را ارزشمند میکرد، به همراه ندارد: نه ارزش فروش مجدد دارد، نه قابل قرض دادن است و نه ارزش کلکسیونی چندانی دارد. بدین ترتیب، کانال فروش فیزیکی دیگر دلیلی برای وجود نخواهد داشت و این به معنای پایان کار برای اکثر خردهفروشان اختصاصی بازی است؛ به عبارتی، این اقدام میخ آخر بر تابوت آنها خواهد بود.
لازم به ذکر است که تنها سونی نیست که از افزایش سهم فروش بازیهای دیجیتال نسبت به نسخههای فیزیکی خبر داده است؛ شرکتهای بزرگی نظیر نینتندو، کپکام و الکترونیک آرتز نیز آمارهای مشابهی را گزارش کردهاند.
در پایان، در حالی که بسیاری انتظار داشتند اعلامیه سونی مبنی بر توقف پشتیبانی از دیسکهای پلی استیشن، خبر بسیار بدی برای فروشگاههای زنجیرهای بازی مانند گیماستاپ باشد، اما باید توجه داشت که امروزه بخش نرمافزار (فروش بازی)، کوچکترین واحد درآمدزای این شرکت محسوب میشود.