یکی از نادرترین کنسولهای بازی در تاریخ، به تازگی توسط کانال مستند یوتیوب با نام Fern خریداری و بررسی شده است. این دستگاه که به عنوان Bildschirmspiel 01 یا به اختصار BSS 01 شناخته میشود، در میان سالهای ۱۹۷۹ و ۱۹۸۱ در آلمان شرقی (GDR) تولید گردید. با اینکه این کنسول بسیار ابتدایی بود و فقط چهار بازی مشابه Pong با گرافیک سیاه و سفید را ارائه میداد، این بازیها از طریق دو کنترلر پدلی سیمی قابل اجرا بودند. با وجود ویژگیهای محدود، نایابی این دستگاه سبب شده تا نمونههای باقیمانده آن در حراجیها تقریباً ۱۰۰۰ دلار قیمتگذاری شوند.
کانال Fern اعلام کرده که تنها حدود یک هزار دستگاه BSS 01 تولید شده و از میان این تعداد محدود، نادرترین نسخه آن مدلی است که دارای کنترلرهای سفید میباشد؛ این همان نمونهای است که برای بررسی و آزمایش انتخاب کردهاند. این موضوع نشان میدهد که حتی در میان یک مجموعهای که خود بسیار نادر است، نسخهای وجود دارد که از دیگران نیز با ارزشتر بوده و ارزش تاریخی بیشتری دارد.
در بخش مشخصات فنی BSS 01 بیان میشود که این کنسول، مشابه بسیاری از دستگاههای الکترونیکی اولیه، بر مبنای پردازندههای عمومی یا حافظههای قابل برنامهریزی ساخته نشده بود. به جای این، تمامی عملکردهای اصلی دستگاه از طریق مدارهای منطقی ترانزیستور به ترانزیستور (TTL) به صورت سختافزاری پیادهسازی شده بودند؛ روشی که در آن زمان بسیار رایج بود و امکان ساخت یک سیستم بازی ساده بدون استفاده از تراشههای پیشرفته را فراهم میآورد. منطق اصلی اجرای بازیها با استفاده از یک نسخه کپی شده از تراشه AY-3-8500 که در بلوک شرق تولید میشد، پردازش میگردید. این تراشه تنها قطعهای بود که از خارج وارد شده و سایر اجزاء حیاتی دستگاه مانند منبع تغذیه، کنترلرها، کلیدها، خروجی RF، بلندگوها و حتی بدنه کنسول همگی در داخل کشور تولید میشدند؛ موضوعی که با سیاستهای خودکفایی آن زمان همراستا بود.
در بخشی که به دلیل ساخت کنسول توسط آلمان شرقی پرداخته میشود، کانال Fern وقت زیادی را صرف توضیح این مقوله کرده که چرا این کشور، که زیر نظر اتحاد جماهیر شوروی قرار داشت و بخشی از بلوک شرق بود، تصمیم به ورود به دنیای کنسولهای بازی گرفت. در ساختار برنامهریزیشده و کنترلشده اقتصادی چنین نظامی، تصمیم در سال ۱۹۷۷ توسط دولت اتخاذ شد. هدف تنها سرگرمی نبوده و مقامات تلاش داشتند تا مانع از عقبافتادگی در مقایسه با کشورهای غربی شوند. در دهه ۱۹۷۰، کشورهای غربی به سرعت وارد دوران رایانههای خانگی و بازیهای ویدیویی شدند و این روند به طور چشمگیری در حال گسترش بود. هر چند پرده آهنین میتوانست تبادل اطلاعات را محدود کند، اما هنوز هم برخی اخبار و فناوریها به شرق منتقل میشد و این مسئله باعث شد دولت به منظور جلوگیری از عقبافتادگی، یک سیاست جدید در زمینه میکروالکترونیک ایجاد کند.
در همان سال ۱۹۷۷، میکروالکترونیک به عنوان یک اولویت ملی در آلمان شرقی شناخته شد تا هم به شرایط صنعتی کشور سامان بخشیده شود و هم دسترسی مردم به رایانههای خانگی و بازیهای ویدیویی افزایش یابد. یک مهندس برق مشهور در آلمان شرقی به نام کارل نندل (Karl Nendel)، که به دلیل مهارتهایش در مدیریت پروژههای پیچیده شناخته شده بود، مسئولیت هدایت این طرح را بر عهده داشت. او به کارخانه نیمهرسانا در فرانکفورت اودر رفت؛ کارخانهای که قبلاً قطعات رادیو و تلویزیون تولید میکرد. نندل در سالهای ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۷ به همراه یک کنسول آتاری و چند ROM که شامل بازی Pong بود، به کارخانه رفت و مأموریت یافت تا نسخهای محلی از چنین دستگاهی به عنوان BSS 01 برای آلمان شرقی بسازد. نتیجه این تلاشها، تولید کنسول BSS 01 بود که برای نخستین بار در سال ۱۹۷۹ به خط تولید اضافه شد.
طبق آزمایشهای اخیر انجام یافته، بازیهای موجود در BSS 01 شباهت بالایی به نسخههای اولیه Pong در کنسولهای خانگی غربی در دهه ۱۹۷۰ دارند. مجری ویدیو نیز چندان تحتتأثیر قرار نگرفته و یکی از بازیها را بهعنوان کپی دقیق نسخه غربی Pong توصیف کرده است؛ نکتهای که نشاندهنده این است که این کنسول بیشتر یک تلاش برای رسیدن به استانداردهای غرب بوده است تا یک نوآوری مستقل.
در رابطه با موضوع قیمت، بیان شده است که قیمت کنسول BSS 01 به قدری بالا بود که عملاً دیگر برای مردم جذابیتی نداشت. طبق ویدیو موجود، این کنسول با قیمتی معرفی شد که تقریباً برابر با نیمهای از حقوق ماهانه یک فرد عادی در آلمان شرقی بود. این مسأله سبب شد تا برنامههای دولتی برای استفاده از بازیهای ویدیویی به عنوان ابزاری برای تبلیغات کمونیستی به صورت کلی ناکام بمانند. در نهایت، بیشتر این کنسولها به کانونهای جوانان منتقل شده و به صورت اشتراکی مورد استفاده قرار گرفتند.
تولید BSS 01 حدود دو سال بعد از شروع، متوقف گردید و نقشههای ساخت نسخه رنگی نیز متوقف شد. کارخانه تولیدکننده مجدداً به تولید تجهیزات صوتی و تصویری نظیر ساعتهای رادیویی برگشت و پروژه ساخت کنسول به طور کلی به پایان رسید.
با این حال، تلاشهای آلمان شرقی در عرصه بازیهای ویدیویی به همین جا محدود نماند. در میانه دهه 1980، این کشور دستگاه آرکید Poly-Play را طراحی کرد که توانمندیهای بیشتری و بازیهای بیشتری را شامل میشد. در ویدیوهای منتشر شده، این بازیها به وضوح تحت تأثیر آثار کلاسیک غربی نظیر Pac-Man و Robotron بودند و نشان میدادند که آلمان شرقی کماکان در تلاش است تا در این زمینه از رقبای خود عقب نماند.